Ngoài gia công dịch vụ và xuất khẩu lao động, Philippines còn có mấy ngành lớn mà người ngoài ít biết tới — trong đó có cả nhóm hàng xuất khẩu đứng số một của nước này, vốn không phải nông sản như nhiều người vẫn nghĩ.
- Hàng điện tử là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Philippines tính theo giá trị.
- Philippines là một trong những nước sản xuất và xuất khẩu dầu dừa hàng đầu thế giới.
- Nước này cũng thuộc nhóm xuất khẩu quặng niken lớn nhất thế giới.
- Luật về thuế hoá nhập khẩu gạo được ban hành năm 2019, thay chế độ hạn ngạch bằng thuế nhập khẩu.
Điện tử: nhóm xuất khẩu số một
Bắt đầu từ ngành lớn nhất.
Hàng điện tử là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Philippines tính theo giá trị.
Phần lớn hoạt động là lắp ráp, kiểm thử và đóng gói linh kiện bán dẫn.
Các nhà máy tập trung ở các khu chế xuất quanh Manila và ở Cebu.
Nguyên liệu và linh kiện chủ yếu được nhập về rồi xuất đi sau khi xử lý.
Vì thế giá trị gia tăng giữ lại trong nước tương đối thấp.
Đây là điểm được bàn nhiều khi đánh giá ngành này: con số xuất khẩu rất lớn nhưng phần thực sự thuộc về kinh tế trong nước nhỏ hơn nhiều, vì phần lớn giá trị nằm ở linh kiện nhập.
Dừa và các nông sản xuất khẩu
Phần nông nghiệp.
Philippines là một trong những nước sản xuất và xuất khẩu dầu dừa hàng đầu thế giới.
Cây dừa được trồng rộng khắp, đặc biệt ở Mindanao và các đảo miền trung.
Chuối và dứa là hai mặt hàng xuất khẩu lớn, trồng chủ yếu ở Mindanao.
Đường, cà phê và ca cao cũng là các ngành có truyền thống.
Ngành dừa nuôi sống rất nhiều hộ nông dân nhỏ.
Đặc điểm của ngành dừa là quy mô hộ rất nhỏ: phần lớn diện tích thuộc về các hộ nhỏ chứ không phải đồn điền lớn, nên biến động giá dừa ảnh hưởng trực tiếp tới thu nhập của hàng triệu người.
Gạo: nước nông nghiệp nhập khẩu lương thực
Phần nghịch lý.
Philippines là một trong những nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới.
Nguyên nhân gồm dân số đông, đất canh tác hạn chế và năng suất thấp hơn một số nước.
Địa hình quần đảo cũng làm chi phí vận chuyển nội địa cao.
Luật ban hành năm 2019 thay chế độ hạn ngạch nhập khẩu bằng thuế nhập khẩu.
Thay đổi này làm giá gạo trong nước giảm nhưng gây khó cho nông dân trồng lúa.
Đây là một trong những đánh đổi chính sách khó nhất ở bất kỳ nước nào: giá gạo thấp có lợi cho người tiêu dùng đô thị và bất lợi cho nông dân, mà cả hai nhóm đều đông.
Khai khoáng: tài nguyên lớn, tranh luận lớn
Phần khoáng sản.
Philippines có trữ lượng niken, đồng và vàng đáng kể.
Nước này thuộc nhóm xuất khẩu quặng niken lớn nhất thế giới.
Nhu cầu niken tăng mạnh vì ngành pin cho xe điện.
Một sắc lệnh năm 2012 tạm dừng cấp thoả thuận khai khoáng mới.
Lệnh tạm dừng đó được gỡ bỏ vào năm 2021.
Khai khoáng ở Philippines luôn gắn với tranh luận gay gắt: một bên nêu việc làm và nguồn thu cho các tỉnh nghèo, bên kia nêu tác động tới rừng, nguồn nước và cộng đồng bản địa — và ở một nước nhiều mưa bão, rủi ro sạt lở từ mỏ là mối lo có cơ sở.
Du lịch: tiềm năng và giới hạn hạ tầng
Phần dịch vụ.
Philippines có hàng nghìn đảo với bãi biển và rạn san hô.
Lặn biển là mảng có lợi thế đặc biệt nhờ đa dạng sinh học cao.
Nhưng việc tới các điểm đến thường phải qua nhiều chặng.
Hạ tầng ở nhiều đảo chưa theo kịp lượng khách.
Mùa bão cũng ảnh hưởng tới lịch trình của khách.
So với các nước láng giềng, đây là khác biệt rõ: Philippines có tài nguyên du lịch không kém nhưng khó tới hơn, vì khách phải bay nội địa thêm một chặng để tới nơi.
Năng lượng: địa nhiệt và các nguồn tái tạo
Phần năng lượng.
Philippines nằm trong nhóm nước sản xuất điện địa nhiệt nhiều nhất thế giới.
Luật về năng lượng tái tạo được ban hành năm 2008.
Từ năm 2022, nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu toàn bộ dự án năng lượng tái tạo.
Điện gió và điện mặt trời đang được phát triển thêm.
Giá điện cao vẫn là vấn đề lớn của nền kinh tế.
Việc mở sở hữu nước ngoài trong năng lượng tái tạo là thay đổi đáng kể: trước đó lĩnh vực này chịu giới hạn như các ngành khai thác tài nguyên khác, và việc nới ra nhằm thu hút vốn cho hạ tầng điện.
Vấn đề chung của các ngành sản xuất
Phần thách thức.
Giá điện cao làm tăng chi phí sản xuất.
Chi phí vận chuyển nội địa cao vì địa hình quần đảo.
Thiên tai gây gián đoạn theo chu kỳ.
Hạ tầng cảng và đường sá chênh lệch giữa các vùng.
Các yếu tố này cộng lại làm sản xuất khó cạnh tranh hơn dịch vụ.
Đây chính là lý do cơ cấu kinh tế Philippines nghiêng về dịch vụ: không phải vì họ chọn bỏ sản xuất mà vì bốn yếu tố trên đều chống lại sản xuất và không chống lại dịch vụ.
Ý nghĩa với người tìm hiểu để đầu tư
Phần thực dụng, khép bài.
Xác định ngành mình quan tâm thuộc nhóm được khuyến khích hay nhóm hạn chế.
Tính chi phí điện và logistics vào phương án ngay từ đầu.
Xem vị trí có nằm trong vùng chịu bão nặng không.
Tìm hiểu nguồn nhân lực tại chỗ cho ngành cụ thể.
Mọi quy định và số liệu ngành phải tra ở cơ quan có thẩm quyền của Philippines.
Với ngành sản xuất, hai yếu tố đầu thường quyết định phương án có khả thi hay không: điện và vận chuyển nội địa là hai khoản mà lợi thế lao động rẻ không bù được nếu tính sai.
Cơ cấu kinh tế của Philippines phản ánh rất sát địa lý của nó. Những ngành không phải chở hàng nặng qua biển thì phát triển tốt; những ngành phải chở thì chật vật. Điện tử tồn tại được vì linh kiện nhẹ và giá trị cao trên mỗi kilôgam, nông sản xuất khẩu tập trung ở những cây có thể chở đi xa, còn phần còn lại thì cạnh tranh rất khó. Đó là một cơ cấu nhất quán với kiểu hình quần đảo.
Hàng xuất khẩu lớn nhất của Philippines là gì?
Hàng điện tử, chủ yếu từ hoạt động lắp ráp, kiểm thử và đóng gói linh kiện bán dẫn tại các khu chế xuất quanh Manila và Cebu. Nguyên liệu chủ yếu nhập về rồi xuất đi sau khi xử lý, nên giá trị gia tăng giữ lại trong nước tương đối thấp so với con số xuất khẩu.
Vì sao một nước nông nghiệp lại nhập khẩu nhiều gạo?
Do dân số đông, đất canh tác hạn chế, năng suất thấp hơn một số nước và chi phí vận chuyển nội địa cao vì địa hình quần đảo. Luật ban hành năm 2019 thay chế độ hạn ngạch bằng thuế nhập khẩu, làm giá gạo trong nước giảm nhưng gây khó cho nông dân trồng lúa.
Khai khoáng ở Philippines đang ra sao?
Nước này có trữ lượng niken, đồng, vàng đáng kể và thuộc nhóm xuất khẩu quặng niken lớn nhất thế giới, với nhu cầu tăng mạnh vì ngành pin xe điện. Một sắc lệnh năm 2012 tạm dừng cấp thoả thuận khai khoáng mới và lệnh này được gỡ bỏ năm 2021. Ngành luôn gắn với tranh luận về môi trường và cộng đồng bản địa.
Vì sao kinh tế Philippines nghiêng về dịch vụ?
Vì bốn yếu tố cùng chống lại sản xuất mà không chống lại dịch vụ: giá điện cao, chi phí vận chuyển nội địa cao do địa hình quần đảo, thiên tai gây gián đoạn theo chu kỳ, và hạ tầng cảng đường chênh lệch giữa các vùng.
