Việt Nam và Philippines cùng ở Đông Nam Á, cùng trong ASEAN, cùng có bờ biển dài trên Biển Đông. Quan hệ giữa hai nước có chiều dài gần nửa thế kỷ và đã được nâng cấp qua các mốc rõ ràng — hiểu các mốc đó giúp đọc đúng bối cảnh khi tìm hiểu để đi học, đi làm hay làm ăn ở đây.
- Việt Nam và Philippines thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1976.
- Hai nước nâng cấp lên quan hệ đối tác chiến lược vào năm 2015.
- Philippines là một trong năm nước sáng lập ASEAN vào năm 1967, còn Việt Nam gia nhập khối này vào năm 1995.
- Philippines là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam.
Các mốc chính
Bắt đầu bằng dòng thời gian.
Quan hệ ngoại giao được thiết lập vào năm 1976.
Philippines là một trong năm nước sáng lập ASEAN vào năm 1967.
Việt Nam gia nhập ASEAN vào năm 1995.
Từ đó hai nước có thêm khuôn khổ hợp tác khu vực.
Quan hệ được nâng lên mức đối tác chiến lược vào năm 2015.
Điểm đáng chú ý là thứ tự: quan hệ song phương có trước, còn khuôn khổ khu vực đến sau và làm dày thêm quan hệ đã có.
Hợp tác trong ASEAN
Phần khu vực.
Cả hai nước đều là thành viên đầy đủ của ASEAN.
Khu vực này có cơ chế họp thường xuyên ở nhiều cấp.
Hàng hoá giữa các thành viên được hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định chung.
Công dân các nước ASEAN được miễn thị thực khi đi lại trong khối theo thời hạn nhất định.
Hai nước cũng cùng tham gia các hiệp định thương mại rộng hơn của khu vực.
Với người Việt, quy định miễn thị thực trong khối là lợi ích trực tiếp nhất: nó làm việc sang Philippines tìm hiểu hoặc học ngắn hạn đơn giản hơn nhiều so với hầu hết điểm đến khác.
Thương mại hai chiều
Phần kinh tế.
Gạo là mặt hàng lớn nhất Việt Nam xuất sang Philippines.
Philippines là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam.
Việt Nam cũng xuất cà phê, thuỷ sản và một số hàng công nghiệp.
Chiều ngược lại, Việt Nam nhập linh kiện điện tử và một số hoá chất.
Quy mô đầu tư trực tiếp giữa hai nước còn khiêm tốn.
Cơ cấu này phản ánh đúng thế mạnh của hai bên: Việt Nam có đồng bằng trồng lúa quy mô lớn, còn Philippines là quần đảo có đất canh tác hạn chế và dân số đông.
Vì sao gạo là mặt hàng trung tâm
Phần cụ thể.
Philippines là một trong những nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới.
Nguyên nhân gồm dân số đông và đất canh tác hạn chế.
Luật ban hành năm 2019 thay hạn ngạch nhập khẩu bằng thuế.
Thay đổi đó làm lượng gạo nhập tăng lên.
Việt Nam là nguồn cung gần và giá cạnh tranh.
Khoảng cách địa lý là lợi thế thật trong mặt hàng này: gạo là hàng khối lượng lớn giá trị vừa, nên cước vận chuyển ảnh hưởng đáng kể tới giá tới cảng.
Giao lưu về giáo dục và nhân lực
Phần con người.
Nhiều người Việt sang Philippines học tiếng Anh.
Một số học chương trình đại học, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.
Chiều ngược lại, nhiều người Philippines làm giáo viên tiếng Anh tại Việt Nam.
Nhạc công và ca sĩ Philippines cũng làm việc tại nhiều thành phố Việt Nam.
Hai dòng người này bổ sung cho nhau.
Đây là quan hệ hai chiều khá cân bằng và ít ai để ý: người Việt sang học tiếng Anh, còn người Philippines sang dạy tiếng Anh, và cùng dựa trên một lợi thế của phía Philippines.
Các lĩnh vực hợp tác khác
Phần mở rộng.
Nông nghiệp là lĩnh vực hợp tác có truyền thống, đặc biệt về lúa gạo.
Hai bên có trao đổi về phòng chống thiên tai và cứu hộ.
Hợp tác về hàng hải và nghề cá cũng được đề cập.
Có các chương trình trao đổi văn hoá và giao lưu thanh niên.
Đường bay thẳng nối các thành phố lớn của hai nước.
Hợp tác về thiên tai là lĩnh vực có ý nghĩa thực tế rõ: cả hai nước đều nằm trên đường bão tây Thái Bình Dương, nên kinh nghiệm ứng phó của bên này dùng được cho bên kia.
Vấn đề khu vực mà hai nước cùng quan tâm
Phần đối ngoại.
Cả hai nước đều là bên liên quan trong vấn đề Biển Đông.
Hai bên duy trì các kênh đối thoại song phương về vấn đề này.
ASEAN cũng là diễn đàn để thảo luận các vấn đề khu vực.
Hai nước cùng ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hoà bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Đây là chủ đề được theo dõi sát và có nhiều diễn biến theo thời gian.
Với người tìm hiểu để đi học hay làm ăn, cách đọc đúng là tách bạch các tầng quan hệ: các vấn đề khu vực được xử lý ở kênh nhà nước, còn giao thương, du học và giao lưu nhân dân vẫn diễn ra bình thường.
Ý nghĩa với người Việt quan tâm
Phần thực dụng, khép bài.
Quan hệ ổn định tạo thuận lợi cho việc đi lại và học tập.
Quy định miễn thị thực trong ASEAN giúp thủ tục đơn giản.
Có cơ quan đại diện ngoại giao tại Manila để hỗ trợ khi cần.
Đường bay thẳng và khoảng cách gần làm chi phí đi lại thấp.
Mọi quy định về nhập cảnh và cư trú phải tra ở cơ quan có thẩm quyền.
Tổng lại, đây là một điểm đến có nhiều thuận lợi hành chính với người Việt: gần, miễn thị thực ngắn hạn, dùng tiếng Anh và có cơ quan đại diện tại chỗ — bốn yếu tố mà không nhiều điểm đến khác có đủ.
Quan hệ Việt Nam – Philippines là quan hệ giữa hai nước có nhiều điểm chung về địa lý và về thách thức: cùng có bờ biển dài, cùng chịu bão, cùng đang phát triển và cùng đưa người ra nước ngoài làm việc. Chính những điểm chung đó tạo cơ sở cho hợp tác thực chất, từ lúa gạo tới ứng phó thiên tai.
Việt Nam và Philippines thiết lập quan hệ từ khi nào?
Quan hệ ngoại giao được thiết lập năm 1976 và nâng lên mức đối tác chiến lược năm 2015. Philippines là một trong năm nước sáng lập ASEAN năm 1967, còn Việt Nam gia nhập khối này năm 1995, tạo thêm khuôn khổ hợp tác khu vực.
Hai nước trao đổi hàng hoá gì?
Gạo là mặt hàng lớn nhất Việt Nam xuất sang Philippines, và Philippines là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Việt Nam cũng xuất cà phê, thuỷ sản và một số hàng công nghiệp; chiều ngược lại nhập linh kiện điện tử và một số hoá chất.
Vì sao Philippines nhập nhiều gạo của Việt Nam?
Vì Philippines là một trong những nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới do dân số đông và đất canh tác hạn chế, còn luật ban hành năm 2019 thay hạn ngạch bằng thuế đã làm lượng nhập tăng. Việt Nam là nguồn cung gần với giá cạnh tranh, mà gạo là hàng khối lượng lớn nên cước vận chuyển ảnh hưởng đáng kể tới giá.
Người Việt sang Philippines có thuận lợi gì về thủ tục?
Công dân các nước ASEAN được miễn thị thực khi đi lại trong khối theo thời hạn nhất định, có cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam tại Manila, có đường bay thẳng và khoảng cách gần nên chi phí đi lại thấp. Mọi quy định nhập cảnh và cư trú vẫn phải tra ở cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm cần.
