Philippines có lương tháng mười ba bắt buộc theo luật, lương tối thiểu khác nhau theo từng vùng, và ba khoản đóng góp bắt buộc. Biết trước những điều này giúp đọc một hợp đồng lao động ở đây đúng cách — và giúp người sử dụng lao động tránh những vi phạm không cố ý.
- Bộ luật Lao động của Philippines được ban hành năm 1974 và đã được sửa đổi nhiều lần.
- Lương tháng mười ba là khoản bắt buộc theo một sắc lệnh ban hành năm 1975, phải trả trước ngày 24 tháng 12 hằng năm.
- Lương tối thiểu không thống nhất toàn quốc mà do hội đồng ba bên của từng vùng quyết định.
- Người lao động và người sử dụng lao động cùng đóng vào ba quỹ bắt buộc: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và quỹ nhà ở.
Khung pháp lý chung
Bắt đầu từ văn bản gốc.
Bộ luật Lao động được ban hành năm 1974 và đã sửa đổi nhiều lần.
Nó quy định về hợp đồng, giờ làm, tiền lương và chấm dứt lao động.
Bộ lao động là cơ quan quản lý và giải quyết tranh chấp ở bước đầu.
Có cơ quan chuyên trách xử lý tranh chấp lao động.
Nhiều nội dung được cụ thể hoá bằng văn bản dưới luật.
Điểm đáng lưu ý về khung này: luật lao động Philippines nghiêng về bảo vệ người lao động ở mức khá cao so với khu vực, và điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới cách doanh nghiệp tổ chức nhân sự.
Lương tối thiểu theo vùng
Phần tiền lương.
Philippines không có một mức lương tối thiểu chung cho cả nước.
Mỗi vùng có hội đồng ba bên gồm nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.
Hội đồng này quyết định mức lương tối thiểu của vùng mình.
Mức ở vùng thủ đô thường cao hơn các vùng khác.
Một số ngành có mức riêng trong cùng một vùng.
Cách làm này phù hợp với một nước có chênh lệch chi phí sống rất lớn giữa các vùng: một mức chung cho cả nước hoặc quá cao với tỉnh nghèo hoặc quá thấp với vùng thủ đô.
Lương tháng mười ba
Phần đặc trưng nhất.
Người lao động khu vực tư nhân được nhận thêm một khoản tương đương lương một tháng mỗi năm.
Đây là quy định bắt buộc theo một sắc lệnh ban hành năm 1975.
Khoản này phải được trả trước ngày 24 tháng 12 hằng năm.
Người làm chưa đủ năm được nhận theo tỉ lệ thời gian đã làm.
Đây là quyền theo luật, không phải thưởng theo ý người sử dụng lao động.
Điểm cuối rất quan trọng và hay bị nhầm: lương tháng mười ba khác với thưởng cuối năm — thưởng là tuỳ doanh nghiệp, còn khoản này là nghĩa vụ pháp lý. Hạn trả trước Giáng sinh cũng không phải ngẫu nhiên, nó gắn với mùa lễ lớn nhất trong năm.
Ba khoản đóng góp bắt buộc
Phần an sinh.
Khoản thứ nhất là bảo hiểm xã hội, chi trả hưu trí và các chế độ khác.
Khoản thứ hai là bảo hiểm y tế quốc gia.
Khoản thứ ba là quỹ phát triển nhà ở.
Cả người lao động và người sử dụng lao động đều phải đóng.
Mức đóng cụ thể do từng cơ quan công bố và được điều chỉnh định kỳ.
Quỹ nhà ở là khoản mà nhiều nước không có: nó vừa là hình thức tiết kiệm bắt buộc vừa là nguồn cho vay mua nhà với lãi suất ưu đãi, và người đóng có thể vay từ chính quỹ đó.
Giờ làm và ngày nghỉ lễ
Phần thời gian làm việc.
Ngày làm việc tiêu chuẩn là tám giờ.
Làm thêm giờ được trả theo mức cao hơn giờ thường.
Ngày nghỉ lễ ở Philippines chia thành hai loại với mức trả khác nhau.
Loại thứ nhất được trả lương dù không đi làm.
Loại thứ hai áp dụng nguyên tắc không làm thì không trả, trừ khi thoả thuận khác.
Phân biệt hai loại ngày lễ là điều người mới rất hay nhầm: lịch nghỉ lễ hằng năm được công bố bằng văn bản chính thức và nêu rõ ngày nào thuộc loại nào.
Chấm dứt hợp đồng lao động
Phần nhạy cảm nhất.
Luật quy định các căn cứ cụ thể để chấm dứt hợp đồng.
Có nhóm căn cứ do lỗi của người lao động và nhóm do nhu cầu của doanh nghiệp.
Mỗi nhóm có thủ tục thông báo và quyền lợi khác nhau.
Không tuân thủ thủ tục có thể khiến việc chấm dứt bị coi là trái luật.
Người lao động có quyền khiếu nại tới cơ quan giải quyết tranh chấp lao động.
Đây là chỗ doanh nghiệp nước ngoài hay gặp rủi ro nhất: ở Philippines, đúng căn cứ mà sai thủ tục cũng có thể dẫn tới kết luận chấm dứt trái luật, nên cần tư vấn pháp lý tại chỗ.
Lao động theo hợp đồng và vấn đề chuyển tiếp
Phần tranh luận.
Việc sử dụng lao động theo hợp đồng ngắn hạn lặp lại là chủ đề tranh luận kéo dài.
Luật có quy định về điều kiện trở thành lao động chính thức.
Các công đoàn phản đối việc lách quy định bằng hợp đồng ngắn hạn liên tiếp.
Nhiều nỗ lực lập pháp về vấn đề này đã được đưa ra.
Đây vẫn là chủ đề mở trong chính sách lao động Philippines.
Với người đi làm, điều cần biết là: thời gian thử việc và điều kiện trở thành lao động chính thức được luật quy định, nên nên đọc kỹ điều khoản này trong hợp đồng.
Điều cần kiểm trước khi ký hợp đồng
Phần thực dụng, khép bài.
Mức lương có bằng hoặc cao hơn lương tối thiểu của vùng không.
Hợp đồng có ghi rõ về lương tháng mười ba không.
Ba khoản đóng góp bắt buộc được xử lý thế nào.
Thời gian thử việc và điều kiện trở thành chính thức.
Mọi mức cụ thể phải tra ở bộ lao động và các cơ quan bảo hiểm của Philippines.
Một lưu ý chung cho cả hai phía: quyền theo luật vẫn áp dụng ngay cả khi hợp đồng không nhắc tới, và một điều khoản hợp đồng thấp hơn mức luật quy định thì không có hiệu lực.
Luật lao động là phần cần đọc kỹ nhất khi làm việc hoặc thuê người ở Philippines. Lương tháng mười ba, lương tối thiểu theo vùng và ba khoản đóng góp bắt buộc là ba điểm khác biệt lớn nhất so với nhiều nước trong khu vực. Mọi quy định cụ thể và mức tiền phải tra ở cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm cần, vì chúng được điều chỉnh định kỳ.
Lương tháng mười ba ở Philippines là gì?
Là khoản tương đương lương một tháng mà người lao động khu vực tư nhân được nhận thêm mỗi năm, bắt buộc theo sắc lệnh ban hành năm 1975 và phải trả trước ngày 24 tháng 12. Đây là quyền theo luật chứ không phải thưởng tuỳ ý người sử dụng lao động; người làm chưa đủ năm được nhận theo tỉ lệ.
Lương tối thiểu ở Philippines là bao nhiêu?
Không có mức chung toàn quốc. Mỗi vùng có hội đồng ba bên gồm nhà nước, doanh nghiệp và người lao động quyết định mức của vùng mình, và mức ở vùng thủ đô thường cao hơn các vùng khác. Cách làm này phù hợp với một nước có chênh lệch chi phí sống rất lớn giữa các vùng.
Ba khoản đóng góp bắt buộc là những khoản nào?
Bảo hiểm xã hội chi trả hưu trí và các chế độ khác, bảo hiểm y tế quốc gia, và quỹ phát triển nhà ở. Cả người lao động và người sử dụng lao động đều phải đóng. Quỹ nhà ở vừa là tiết kiệm bắt buộc vừa là nguồn cho vay mua nhà với lãi suất ưu đãi cho chính người đóng.
Chấm dứt hợp đồng ở Philippines cần lưu ý gì?
Luật quy định các căn cứ cụ thể, chia thành nhóm do lỗi người lao động và nhóm do nhu cầu doanh nghiệp, mỗi nhóm có thủ tục thông báo và quyền lợi riêng. Đúng căn cứ mà sai thủ tục cũng có thể bị coi là chấm dứt trái luật, nên doanh nghiệp cần tư vấn pháp lý tại chỗ.
