Philippines thường được nhắc tới như nơi có chi phí sinh hoạt thấp. Điều đó đúng với một số khoản, nhưng có mấy khoản khác khiến ngân sách thực tế cao hơn dự tính của nhiều người mới đến — và chúng gần như luôn là cùng mấy khoản đó.
- Philippines nằm trong nhóm nước có giá điện bán lẻ cao nhất Đông Nam Á.
- Luật cải cách thuế thu nhập có hiệu lực từ năm 2018 đã thay đổi biểu thuế thu nhập cá nhân.
- Luật về chăm sóc sức khoẻ toàn dân được ban hành năm 2019, mở rộng phạm vi bao phủ của chương trình bảo hiểm y tế quốc gia.
- Ví điện tử đã trở thành phương thức thanh toán phổ biến ở các đô thị Philippines.
Khoản lớn nhất: nhà ở
Bắt đầu từ khoản chiếm tỉ trọng cao nhất.
Tiền thuê nhà chênh lệch rất lớn giữa Metro Manila và các tỉnh.
Trong cùng vùng thủ đô, giá cũng chênh mạnh giữa các khu.
Gần khu văn phòng thì giá cao nhưng tiết kiệm được thời gian đi lại.
Phí quản lý và chỗ để xe là khoản tính riêng.
Tiền đặt cọc và trả trước khi ký hợp đồng là khoản lớn ban đầu.
Với người mới sang, khoản ban đầu này hay gây bất ngờ: số tiền cần có trong tay lúc ký hợp đồng thường lớn hơn nhiều so với một tháng tiền thuê.
Điện: khoản bị tính sót nhiều nhất
Phần tiện ích.
Giá điện bán lẻ ở Philippines thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á.
Khí hậu nóng ẩm quanh năm khiến điều hoà gần như cần liên tục.
Hoá đơn điện của một hộ dùng điều hoà nhiều có thể rất cao.
Căn hộ cách nhiệt kém làm hoá đơn tăng thêm đáng kể.
Nên hỏi hoá đơn điện trung bình của căn hộ trước khi thuê.
Đây là khoản duy nhất mà một câu hỏi lúc xem nhà có thể tiết kiệm rất nhiều tiền: chủ nhà hoặc người thuê trước đều biết con số này, và nó nói nhiều về chất lượng căn hộ.
Thực phẩm: rẻ khi ăn tại chỗ, đắt khi ăn đồ nhập
Phần ăn uống.
Nông sản và hải sản tại chỗ có giá phải chăng.
Ăn ở quán bình dân rẻ hơn nhiều so với nấu bằng nguyên liệu nhập.
Hàng nhập khẩu đắt vì Philippines là quần đảo và phải chở qua biển.
Đồ ăn châu Á quen thuộc với người Việt có ở các siêu thị lớn nhưng giá cao.
Chợ truyền thống thường rẻ hơn siêu thị đáng kể.
Đây là chỗ thói quen ăn uống quyết định ngân sách: người ăn theo món địa phương chi ít hơn hẳn người cố giữ nguyên bữa ăn như ở nhà.
Đi lại: rẻ theo chuyến nhưng tốn theo thời gian
Phần giao thông.
Jeepney và tricycle có giá vé rất thấp.
Ứng dụng gọi xe đắt hơn nhiều, nhất là vào giờ cao điểm.
Sở hữu xe riêng kéo theo phí đỗ xe, xăng và bảo dưỡng.
Đi lại giữa các đảo bằng máy bay là khoản đáng kể nếu đi thường xuyên.
Thời gian mắc kẹt trên đường cũng là một loại chi phí.
Với người phải đi lại nhiều, phép tính thật là gộp cả hai: tiền vé thấp nhưng nếu mất ba giờ mỗi ngày thì chi phí thật rất cao.
Y tế: hệ thống hai tầng
Phần sức khoẻ.
Philippines có chương trình bảo hiểm y tế quốc gia.
Luật về chăm sóc sức khoẻ toàn dân ban hành năm 2019 mở rộng phạm vi bao phủ.
Bệnh viện tư có chất lượng dịch vụ cao hơn nhưng chi phí cao hơn nhiều.
Nhiều người nước ngoài mua thêm bảo hiểm y tế tư nhân.
Điều kiện tham gia với người nước ngoài do cơ quan bảo hiểm quy định.
Đây là khoản nên tính từ đầu chứ không để sau: chi phí một đợt nằm viện ở bệnh viện tư có thể vượt xa khoản tiết kiệm được từ chi phí sinh hoạt thấp trong nhiều tháng.
Giáo dục cho con
Phần gia đình.
Trường công miễn học phí nhưng dạy theo chương trình quốc gia.
Trường tư và trường quốc tế thu học phí rất khác nhau.
Trường quốc tế ở Metro Manila thuộc nhóm chi phí cao.
Ngoài học phí còn có phí ghi danh, đồng phục, sách và hoạt động.
Mức học phí cụ thể phải hỏi trực tiếp từng trường.
Với gia đình có con, đây thường là khoản quyết định cả kế hoạch: chi phí giáo dục có thể vượt tiền nhà và trở thành khoản lớn nhất trong ngân sách.
Thuế và các khoản đóng góp
Phần nghĩa vụ.
Người làm việc tại Philippines chịu thuế thu nhập cá nhân theo biểu thuế hiện hành.
Luật cải cách thuế có hiệu lực từ năm 2018 đã thay đổi biểu thuế này.
Ngoài thuế còn có các khoản đóng góp bắt buộc về an sinh và y tế.
Nghĩa vụ thuế phụ thuộc vào tình trạng cư trú thuế của từng người.
Mọi mức thuế và điều kiện phải tra ở cơ quan thuế của Philippines.
Đây là lĩnh vực không nên dựa vào thông tin thứ cấp: tình trạng cư trú thuế ảnh hưởng lớn tới số phải nộp, và nó phụ thuộc vào số ngày có mặt cùng loại thị thực.
Cách lập ngân sách cho sát
Phần thực dụng, khép bài.
Lập ngân sách theo đúng thành phố và khu định ở, không theo số liệu quốc gia.
Tách riêng khoản một lần khi mới sang và khoản chi hằng tháng.
Đưa tiền điện và bảo hiểm y tế vào từ đầu, đừng để tính sau.
Dự phòng cho mùa bão: mất điện, hỏng đồ và gián đoạn đi lại.
Kiểm giá thật trên các trang rao và siêu thị tại thời điểm cần.
Một khoản dự phòng ít người tính nhưng rất thực tế ở đây: ngân sách cho mùa bão, gồm cả việc phải thay thiết bị hỏng sau ngập hoặc sau mất điện đột ngột.
Chi phí sinh hoạt ở Philippines thấp hơn nhiều nước phát triển, nhưng cấu trúc chi phí khác với những gì người mới hình dung. Tiền ăn và đi lại rẻ, còn điện, y tế tư nhân và giáo dục quốc tế thì không. Lập ngân sách theo đúng cấu trúc đó sẽ cho con số sát hơn nhiều so với việc lấy một con số trung bình từ trên mạng.
Khoản nào ở Philippines hay bị tính sót nhất?
Tiền điện. Giá điện bán lẻ thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á, khí hậu nóng ẩm quanh năm khiến điều hoà gần như cần liên tục, và căn hộ cách nhiệt kém làm hoá đơn tăng thêm đáng kể. Nên hỏi hoá đơn điện trung bình của căn hộ trước khi thuê.
Ăn uống ở Philippines có rẻ không?
Nông sản, hải sản tại chỗ và quán bình dân có giá phải chăng, nhưng hàng nhập khẩu đắt vì Philippines là quần đảo và phải chở qua biển. Chợ truyền thống thường rẻ hơn siêu thị đáng kể. Người ăn theo món địa phương chi ít hơn hẳn người cố giữ nguyên bữa ăn như ở nhà.
Y tế ở Philippines tốn kém thế nào?
Có chương trình bảo hiểm y tế quốc gia, và luật về chăm sóc sức khoẻ toàn dân ban hành năm 2019 đã mở rộng phạm vi bao phủ. Bệnh viện tư chất lượng cao hơn nhưng chi phí cao hơn nhiều, nên nhiều người nước ngoài mua thêm bảo hiểm tư nhân. Điều kiện tham gia với người nước ngoài do cơ quan bảo hiểm quy định.
Nên lập ngân sách sinh hoạt thế nào?
Lập theo đúng thành phố và khu định ở chứ không theo số liệu quốc gia, tách riêng khoản một lần khi mới sang và khoản chi hằng tháng, đưa tiền điện và bảo hiểm y tế vào từ đầu, và dự phòng cho mùa bão gồm cả việc phải thay thiết bị hỏng sau ngập hoặc mất điện đột ngột.
