Khí hậu giống, cấu trúc gia đình giống, món ăn cũng có nét gần. Philippines có lẽ là một trong những nước dễ thích nghi nhất với người Việt. Nhưng vẫn có mấy khoản chi và mấy thói quen khác đủ để người mới sang mất vài tháng mới quen — và biết trước thì đỡ bỡ ngỡ.
- Múi giờ Philippines sớm hơn Việt Nam một tiếng.
- Philippines nằm trong nhóm nước có giá điện bán lẻ cao nhất Đông Nam Á.
- Philippines hứng trung bình khoảng 20 cơn bão vào khu vực trách nhiệm dự báo mỗi năm.
- Tiếng Anh là một trong hai ngôn ngữ chính thức theo hiến pháp năm 1987 và được dùng rộng rãi trong hành chính.
Những gì giống nhau
Bắt đầu từ phần dễ.
Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm quanh năm, quen thuộc với người Việt.
Mùa mưa và mùa bão có nhịp tương tự miền Trung Việt Nam.
Cấu trúc gia đình nhiều thế hệ và trách nhiệm với cha mẹ đều được coi trọng.
Cơm là món chính trong bữa ăn hằng ngày.
Văn hoá chào hỏi và giữ thể diện cho người khác cũng gần gũi.
Những điểm chung này làm giai đoạn đầu dễ hơn nhiều: người Việt sang đây ít gặp cú sốc văn hoá kiểu như khi sang châu Âu hay Bắc Mỹ.
Khoản chi khác biệt nhất: tiền điện
Phần chi phí.
Giá điện bán lẻ ở Philippines cao hơn nhiều so với Việt Nam.
Khí hậu nóng ẩm khiến điều hoà gần như cần liên tục.
Hoá đơn điện vì thế là khoản gây bất ngờ lớn nhất.
Nhà cách nhiệt kém làm khoản này tăng thêm.
Nên hỏi hoá đơn điện trung bình trước khi thuê nhà.
Đây là khác biệt cụ thể nhất mà ai sang cũng nhận ra trong tháng đầu: cùng một thói quen dùng điều hoà, hoá đơn ở đây cao hơn hẳn ở nhà.
Ẩm thực: giống mà khác
Phần ăn uống.
Cơm là món chính nhưng cách chế biến khác.
Món Philippines thiên về vị chua, mặn và ngọt rõ hơn.
Rau xanh trong bữa ăn thường ít hơn so với bữa ăn Việt.
Nguyên liệu nấu món Việt có ở siêu thị lớn nhưng giá cao.
Quán ăn Việt chỉ có ở một số thành phố lớn.
Đây là điều nhiều người Việt nhắc nhất: thiếu rau và thiếu nước mắm quen vị là hai thứ khó chịu nhất trong vài tháng đầu, nên nhiều người mang theo gia vị từ nhà.
Y tế
Phần sức khoẻ.
Bệnh viện tư ở các thành phố lớn có chất lượng tốt.
Bác sĩ nói tiếng Anh nên giao tiếp không phải trở ngại.
Chi phí ở bệnh viện tư cao hơn đáng kể so với bệnh viện công.
Bảo hiểm y tế phù hợp là khoản nên có ngay từ đầu.
Ở đảo nhỏ, cơ sở y tế hạn chế và chuyển viện mất thời gian.
Điểm thứ hai là lợi thế thật so với nhiều nước khác: người bệnh mô tả được triệu chứng bằng tiếng Anh và hiểu được chỉ định của bác sĩ, điều không đơn giản ở các nước dùng ngôn ngữ bản địa trong y tế.
An toàn
Phần cần nói thẳng.
Mức độ an toàn khác nhau nhiều giữa các khu vực.
Nên tìm hiểu về khu cụ thể chứ không khái quát cho cả thành phố.
Cảnh giác với tài sản cá nhân ở nơi đông người là điều cơ bản.
Tránh di chuyển một mình vào đêm khuya ở khu lạ.
Khuyến cáo đi lại nên tra ở cơ quan ngoại giao và cập nhật theo thời điểm.
Nguyên tắc chung rất giống mọi đô thị lớn: hỏi người địa phương khu nào nên tránh vào giờ nào là cách hiệu quả nhất, hiệu quả hơn nhiều so với đọc bài viết chung chung.
Giao thông và nhịp sống
Phần thường ngày.
Tắc đường ở Metro Manila nặng hơn nhiều người hình dung.
Xe máy ít phổ biến hơn ở Việt Nam, thay vào đó là xe ba bánh và jeepney.
Trung tâm thương mại là nơi hẹn gặp phổ biến hơn quán cà phê vỉa hè.
Buổi tối bắt đầu muộn hơn và kéo dài hơn.
Khái niệm đúng giờ được hiểu linh hoạt hơn trong việc riêng.
Điểm thứ hai làm nhiều người Việt bỡ ngỡ: không có thói quen ai cũng đi xe máy như ở nhà, nên việc đi lại hằng ngày phụ thuộc vào phương tiện công cộng nhiều hơn.
Tiền bạc và thanh toán
Phần tài chính.
Ví điện tử rất phổ biến ở đô thị.
Nhưng ở tỉnh và đảo nhỏ, tiền mặt vẫn cần thiết.
Gửi tiền về Việt Nam thuận tiện qua kênh chính thức.
Nên mở tài khoản ngân hàng tại chỗ nếu ở dài hạn.
Giữ chứng từ mọi giao dịch lớn.
Về việc mở tài khoản, cần chuẩn bị trước: ngân hàng thường yêu cầu giấy tờ cư trú hợp lệ và giấy chứng nhận địa chỉ, nên làm giấy tờ cư trú trước rồi mới ra ngân hàng.
Điều nên chuẩn bị tinh thần
Phần thực dụng, khép bài.
Mùa bão có thể làm gián đoạn lịch học, lịch làm và lịch bay.
Mất điện vài giờ là chuyện có thể xảy ra.
Thủ tục hành chính đôi khi chậm hơn dự kiến.
Cần dự phòng thời gian cho mọi việc có liên quan tới đi lại.
Mọi thông tin chính thức nên tra ở cơ quan có thẩm quyền của Philippines.
Tổng lại, đây là một nơi dễ sống với người Việt nếu chuẩn bị đúng: gần nhà, cùng khí hậu, dùng tiếng Anh, văn hoá gần gũi — đổi lại là tiền điện cao hơn, mùa bão nhiều hơn và hạ tầng đi lại vất vả hơn.
So sánh hai nước cho thấy Philippines là điểm đến có ít rào cản nhất về văn hoá và ngôn ngữ đối với người Việt. Những khác biệt còn lại chủ yếu là khác biệt về chi phí và về hạ tầng, và cả hai đều tính trước được. Ai chuẩn bị đúng bốn khoản — nhà, điện, y tế và đi lại — thì phần còn lại của việc thích nghi diễn ra khá tự nhiên.
Người Việt sang Philippines có bị sốc văn hoá không?
Ít hơn nhiều so với khi sang châu Âu hay Bắc Mỹ: khí hậu nhiệt đới quen thuộc, mùa mưa bão có nhịp tương tự miền Trung Việt Nam, cấu trúc gia đình nhiều thế hệ và trách nhiệm với cha mẹ đều được coi trọng, và cơm là món chính trong bữa ăn.
Khoản chi nào khác biệt nhất so với Việt Nam?
Tiền điện. Philippines nằm trong nhóm nước có giá điện bán lẻ cao nhất Đông Nam Á, trong khi khí hậu nóng ẩm khiến điều hoà gần như cần liên tục — nên cùng một thói quen dùng điều hoà, hoá đơn ở đây cao hơn hẳn ở nhà. Nên hỏi hoá đơn điện trung bình trước khi thuê nhà.
Đi khám bệnh ở Philippines có khó không?
Bệnh viện tư ở các thành phố lớn có chất lượng tốt và bác sĩ nói tiếng Anh nên giao tiếp không phải trở ngại — người bệnh mô tả được triệu chứng và hiểu được chỉ định. Chi phí ở bệnh viện tư cao hơn đáng kể, nên bảo hiểm y tế phù hợp là khoản nên có từ đầu.
Việc đi lại hằng ngày khác Việt Nam thế nào?
Xe máy ít phổ biến hơn ở Việt Nam, thay vào đó là xe ba bánh, jeepney và phương tiện công cộng; tắc đường ở Metro Manila nặng hơn nhiều người hình dung. Trung tâm thương mại là nơi hẹn gặp phổ biến hơn quán vỉa hè, và buổi tối bắt đầu muộn hơn.
