Manila mà người ta hay nói tới thực ra không phải một thành phố mà là một vùng gồm nhiều thành phố riêng biệt. Mỗi nơi có thị trưởng riêng, ngân sách riêng, quy định riêng và tính cách rất khác nhau — và biết mình đang nói tới thành phố nào là bước đầu tiên để hiểu vùng đô thị này.
- Metro Manila gồm 16 thành phố và 1 đô thị, mỗi đơn vị có chính quyền riêng.
- Thành phố Manila là đơn vị mang tên đó, còn cả vùng được gọi là Vùng Thủ đô Quốc gia.
- Quezon City từng là thủ đô của Philippines trong giai đoạn từ năm 1948 tới năm 1976.
- Khu thành cổ Intramuros do người Tây Ban Nha xây và bị phá huỷ gần như hoàn toàn trong trận đánh ở Manila năm 1945.
Một vùng đô thị, nhiều chính quyền
Bắt đầu từ cấu trúc.
Metro Manila gồm 16 thành phố và 1 đô thị nằm liền kề nhau.
Mỗi đơn vị có thị trưởng do dân bầu và ngân sách riêng.
Ranh giới giữa các thành phố nhiều khi chỉ là một con đường.
Quy định về giao thông, giấy phép và thuế địa phương có thể khác nhau.
Một cơ quan điều phối cấp vùng phụ trách các vấn đề chung như giao thông và rác thải.
Đây là nguồn gốc của rất nhiều khó khăn đã bàn ở chuyên mục trước: vấn đề ngập, tắc đường và rác đều vượt ranh giới hành chính, trong khi thẩm quyền thì không.
Thành phố Manila: phần lõi lịch sử
Phần trung tâm cũ.
Thành phố Manila nằm ở cửa sông Pasig, nơi đổ ra vịnh Manila.
Đây là nơi người Tây Ban Nha lập trung tâm hành chính từ thế kỷ 16.
Khu thành cổ Intramuros có tường bao quanh, vốn là trung tâm quyền lực thời thuộc địa.
Khu này bị phá huỷ gần như hoàn toàn trong trận đánh ở Manila năm 1945.
Một phần đã được phục dựng và hiện là khu di tích.
Mức độ tàn phá năm 1945 là điều cần biết khi tìm hiểu kiến trúc ở đây: rất ít công trình thời thuộc địa ở Manila còn nguyên vẹn, và đó là lý do thành phố này trông mới hơn nhiều so với tuổi thật của nó.
Quezon City: thành phố đông dân nhất vùng
Phần đơn vị lớn nhất.
Quezon City là thành phố đông dân nhất trong vùng đô thị.
Nó cũng có diện tích lớn nhất trong 16 thành phố.
Đây từng là thủ đô của Philippines từ năm 1948 tới năm 1976.
Nhiều cơ quan chính phủ và đại học lớn vẫn nằm ở đây.
Thành phố này có cả khu dân cư cao cấp lẫn khu thu nhập thấp.
Việc dời thủ đô rồi dời lại là chi tiết lịch sử đáng chú ý: một nỗ lực phân tán quyền lực khỏi trung tâm cũ đã không đứng vững, và cuối cùng cả hai nơi đều nằm trong cùng một vùng đô thị.
Các trung tâm kinh doanh
Phần kinh tế.
Makati là khu tài chính lâu đời nhất của vùng.
Bonifacio Global City ở Taguig là khu phát triển mới, quy hoạch bài bản hơn.
Ortigas nằm giữa hai thành phố và là trung tâm văn phòng lớn.
Mỗi trung tâm có mặt bằng giá thuê và nhóm ngành khác nhau.
Ngành dịch vụ gia công tập trung mạnh ở các khu này.
Đặc điểm chung của ba khu này là chúng được phát triển bởi các tập đoàn bất động sản lớn: chúng vận hành gần như khu đô thị tư nhân, với tiêu chuẩn hạ tầng khác hẳn khu vực xung quanh.
Sự tương phản trong cùng một vùng
Phần xã hội.
Khu văn phòng hiện đại và khu thu nhập thấp có thể chỉ cách nhau vài trăm mét.
Chất lượng đường, thoát nước và dịch vụ chênh lệch rõ giữa các khu.
Nhiều khu dân cư cao cấp có cổng và bảo vệ riêng.
Trung tâm thương mại đóng vai trò không gian công cộng có điều hoà.
Ranh giới giữa các loại khu vực rất rõ ràng trên thực địa.
Mức tương phản này là điều người mới đến thường thấy rõ nhất: ở Metro Manila, khoảng cách vật lý giữa hai mức sống rất ngắn nhưng khoảng cách về điều kiện sống thì rất lớn.
Ngoài Metro Manila: các đô thị lớn khác
Phần cả nước.
Thành phố Cebu ở Visayas là trung tâm lớn thứ hai của cả nước.
Davao trên đảo Mindanao là thành phố lớn về cả diện tích lẫn dân số.
Các thành phố này có chi phí sinh hoạt thấp hơn vùng thủ đô.
Nhưng thị trường việc làm cũng nhỏ hơn nhiều.
Nhiều ngành chỉ có mặt ở Metro Manila.
Đây là phép đánh đổi quen thuộc với người chuyển tới: Cebu và Davao dễ sống hơn nhưng ít lựa chọn nghề nghiệp hơn, và mức chênh lệch phụ thuộc rất nhiều vào ngành cụ thể.
Vùng ven và hiện tượng lan ra ngoại vi
Phần xu hướng.
Các tỉnh giáp Metro Manila đang đô thị hoá rất nhanh.
Nhiều người ở ngoại vi và đi vào trung tâm làm việc hằng ngày.
Giá nhà ở ngoại vi thấp hơn đáng kể.
Nhưng thời gian đi lại có thể rất dài vào giờ cao điểm.
Các tuyến đường cao tốc và đường sắt mới đang được xây để giảm áp lực này.
Với người tính chọn chỗ ở, đây là phép tính cần làm cẩn thận: tiền tiết kiệm được từ thuê nhà ngoại vi có thể bị ăn hết bởi chi phí và thời gian đi lại.
Điều nên biết trước khi chọn nơi ở
Phần thực dụng, khép bài.
Xác định mình sẽ làm việc ở thành phố nào trong vùng.
Tính thời gian đi lại vào giờ cao điểm, không tính theo khoảng cách.
Kiểm tra khu vực có nằm trong danh sách điểm ngập thường xuyên không.
Hỏi về an ninh của khu cụ thể, không hỏi chung về thành phố.
Thủ tục hành chính địa phương phải làm ở đúng thành phố mình cư trú.
Điểm cuối rất thực tế và hay bị bỏ sót: nhiều giấy tờ phải xin ở chính quyền của thành phố nơi mình ở, nên chuyển nhà sang thành phố khác trong cùng vùng đô thị vẫn có thể phải làm lại thủ tục.
Metro Manila là một vùng đô thị rất lớn được ghép từ nhiều thành phố có lịch sử riêng. Hiểu nó đòi hỏi bỏ thói quen coi Manila là một khối duy nhất, và thay bằng câu hỏi cụ thể: thành phố nào, khu nào, cách nơi làm việc bao xa theo thời gian thật. Các bài tiếp theo trong chuyên mục này đi vào giao thông, hành chính cấp cơ sở và chi phí sinh hoạt.
Metro Manila gồm những gì?
16 thành phố và 1 đô thị nằm liền kề nhau, mỗi đơn vị có thị trưởng do dân bầu và ngân sách riêng, với ranh giới nhiều khi chỉ là một con đường. Một cơ quan điều phối cấp vùng phụ trách các vấn đề chung như giao thông và rác thải.
Vì sao Manila ít công trình cổ?
Vì khu thành cổ Intramuros do người Tây Ban Nha xây đã bị phá huỷ gần như hoàn toàn trong trận đánh ở Manila năm 1945; một phần được phục dựng và nay là khu di tích. Rất ít công trình thời thuộc địa còn nguyên vẹn, nên thành phố trông mới hơn nhiều so với tuổi thật.
Các trung tâm kinh doanh của Metro Manila ở đâu?
Makati là khu tài chính lâu đời nhất, Bonifacio Global City ở Taguig là khu phát triển mới quy hoạch bài bản hơn, và Ortigas là trung tâm văn phòng lớn nằm giữa hai thành phố. Cả ba đều do các tập đoàn bất động sản lớn phát triển với tiêu chuẩn hạ tầng khác hẳn khu vực xung quanh.
Nên chọn Metro Manila hay Cebu, Davao?
Cebu và Davao có chi phí sinh hoạt thấp hơn và dễ sống hơn, nhưng thị trường việc làm nhỏ hơn nhiều và nhiều ngành chỉ có mặt ở Metro Manila. Mức chênh lệch phụ thuộc rất nhiều vào ngành cụ thể của bạn.
