Philippines nằm đúng chỗ hai mảng kiến tạo húc vào nhau. Đó là nguyên nhân gốc của gần như mọi đặc điểm địa hình của nước này: bảy nghìn hòn đảo, hàng chục núi lửa còn hoạt động, động đất thường xuyên — và cả nguồn điện địa nhiệt đáng kể mà ít nước có được.
- Rãnh Philippines chạy dọc bờ đông quần đảo, với điểm sâu nhất vượt quá 10.000 m.
- Một hệ đứt gãy lớn chạy dọc theo chiều dài quần đảo, kéo dài hơn 1.200 km.
- Cơ quan giám sát địa chấn và núi lửa của Philippines xếp khoảng 24 núi lửa là đang hoạt động.
- Trận động đất cường độ khoảng 7,8 ở Luzon vào tháng 7 năm 1990 gây thiệt hại nặng cho thành phố Baguio.
Vì sao quần đảo này tồn tại
Bắt đầu từ nguyên nhân gốc.
Mảng biển Philippines ở phía đông chìm xuống dưới phần lãnh thổ quần đảo.
Quá trình chìm đó làm nóng chảy vật chất bên dưới và đẩy mắc ma lên.
Mắc ma nguội lại thành các cung đảo núi lửa.
Phần lớn các đảo của Philippines hình thành theo cách này.
Rãnh Philippines chạy dọc bờ đông chính là chỗ mảng kia chìm xuống.
Đây là lý do sâu xa nhất cho hình dạng đất nước: Philippines vỡ thành nghìn mảnh không phải vì biển dâng làm ngập một khối đất liền, mà vì nó được tạo ra từng mảnh một bởi núi lửa.
Núi lửa: hai mươi tư ngọn đang hoạt động
Phần núi lửa.
Cơ quan giám sát của Philippines xếp khoảng 24 núi lửa là đang hoạt động.
Mỗi núi lửa có mức cảnh báo từ thấp tới cao, công bố công khai.
Mức cảnh báo quyết định bán kính khu vực cấm và việc sơ tán.
Núi lửa Taal phun trào trở lại vào tháng 1 năm 2020.
Núi lửa Pinatubo phun trào năm 1991 sau nhiều thế kỷ im lặng.
Điểm đáng ghi nhận trong cả hai trường hợp là hệ thống cảnh báo đã hoạt động: người dân được sơ tán trước, và đó là khác biệt giữa một thảm hoạ tự nhiên và một thảm hoạ nhân đạo.
Động đất: đứt gãy chạy dọc cả nước
Phần địa chấn.
Một hệ đứt gãy lớn chạy dọc quần đảo, kéo dài hơn 1.200 km.
Nó đi qua nhiều vùng đông dân trên cả ba nhóm đảo.
Trận động đất cường độ khoảng 7,8 ở Luzon tháng 7 năm 1990 gây thiệt hại nặng ở Baguio.
Trận động đất cường độ khoảng 7,2 ở Bohol tháng 10 năm 2013 làm hư hại nhiều nhà thờ đá cổ.
Một trận động đất mạnh ngoài khơi Mindanao năm 1976 gây sóng thần trong vịnh Moro.
Điều này định hình cách xây dựng ở đây: quy chuẩn xây dựng quốc gia có yêu cầu về kháng chấn, và ở các thành phố lớn đây là nội dung được kiểm tra nghiêm túc.
Cảnh báo sớm và diễn tập
Phần ứng phó.
Philippines có hệ thống cơ quan chuyên trách về núi lửa, động đất và bão.
Thông tin cảnh báo được phát công khai và cập nhật liên tục.
Diễn tập sơ tán được tổ chức định kỳ ở trường học và cơ quan.
Bản đồ nguy cơ theo địa bàn được công bố cho từng loại hiểm hoạ.
Người mới đến nên tra bản đồ nguy cơ của chính khu vực mình ở.
Đây là việc rất nên làm ngay khi chuyển tới: biết khu mình ở nằm trong vùng nguy cơ nào và điểm sơ tán ở đâu là thông tin công khai, tra được trong vài phút.
Mặt lợi: điện địa nhiệt
Phần tài nguyên.
Hoạt động núi lửa tạo ra nguồn nhiệt ngay dưới mặt đất.
Philippines khai thác nguồn nhiệt đó để phát điện.
Nước này nằm trong nhóm các quốc gia sản xuất điện địa nhiệt nhiều nhất thế giới.
Các nhà máy tập trung ở những vùng có hoạt động núi lửa.
Điện địa nhiệt chạy ổn định quanh năm, không phụ thuộc thời tiết.
Đây là điểm cân bằng đáng chú ý của kiểu hình này: cùng một quá trình địa chất vừa tạo ra rủi ro thường trực vừa tạo ra một nguồn năng lượng mà phần lớn thế giới không có.
Mặt lợi khác: đất và nước
Phần nông nghiệp và sinh thái.
Đất hình thành từ tro núi lửa thường rất màu mỡ.
Nhiều vùng canh tác tốt nhất của Philippines nằm quanh chân núi lửa.
Suối nước nóng là nguồn tài nguyên du lịch ở nhiều tỉnh.
Địa hình núi cao cũng tạo ra các vùng khí hậu mát trong một nước nhiệt đới.
Chính vì đất tốt mà người ta vẫn ở lại dưới chân núi lửa qua nhiều thế hệ.
Điểm cuối giải thích một câu hỏi thường gặp: người ta không sống dưới chân núi lửa vì thiếu hiểu biết, mà vì đó là nơi trồng trọt tốt nhất trong vùng.
Ý nghĩa với người tính sang sống hoặc đầu tư
Phần thực dụng, khép bài.
Tra bản đồ nguy cơ động đất và núi lửa của khu vực mình quan tâm.
Hỏi công trình được xây theo quy chuẩn kháng chấn năm nào.
Kiểm tra bảo hiểm tài sản có bao gồm rủi ro thiên tai hay không.
Biết điểm sơ tán và tuyến sơ tán của khu mình ở.
Mọi thông tin chính thức nên tra ở các cơ quan chuyên trách của Philippines.
Với người mua bất động sản, câu hỏi thứ hai quan trọng hơn người ta tưởng: quy chuẩn kháng chấn được siết dần theo thời gian, nên năm xây dựng nói rất nhiều về mức an toàn của công trình.
Sống trên vành đai lửa không phải là sống trong nguy hiểm thường trực, mà là sống với một loại rủi ro đã được hiểu khá rõ và được theo dõi liên tục. Philippines có hệ thống giám sát núi lửa và địa chấn thuộc loại có kinh nghiệm nhất thế giới, đơn giản vì họ buộc phải có. Và cùng những lực kiến tạo tạo ra rủi ro đó cũng đã tạo ra đất đai màu mỡ, nguồn địa nhiệt và chính hình hài bảy nghìn hòn đảo của đất nước này.
Vì sao Philippines có nhiều đảo tới vậy?
Vì mảng biển Philippines ở phía đông chìm xuống dưới quần đảo, làm nóng chảy vật chất bên dưới và đẩy mắc ma lên, nguội lại thành các cung đảo núi lửa. Quần đảo này vỡ thành nghìn mảnh không phải vì biển dâng làm ngập một khối đất liền mà vì nó được tạo ra từng mảnh bởi núi lửa.
Philippines có bao nhiêu núi lửa đang hoạt động?
Cơ quan giám sát địa chấn và núi lửa của Philippines xếp khoảng 24 núi lửa là đang hoạt động. Mỗi ngọn có mức cảnh báo công bố công khai, quyết định bán kính khu vực cấm và việc sơ tán. Taal phun trào trở lại tháng 1 năm 2020, Pinatubo phun trào năm 1991.
Động đất ở Philippines có thường xuyên không?
Có, vì một hệ đứt gãy lớn dài hơn 1.200 km chạy dọc quần đảo qua nhiều vùng đông dân. Trận động đất khoảng 7,8 ở Luzon tháng 7 năm 1990 gây thiệt hại nặng ở Baguio, và trận khoảng 7,2 ở Bohol tháng 10 năm 2013 làm hư hại nhiều nhà thờ đá cổ. Quy chuẩn xây dựng quốc gia có yêu cầu kháng chấn.
Vành đai lửa mang lại lợi ích gì?
Điện địa nhiệt — Philippines nằm trong nhóm các nước sản xuất nhiều nhất thế giới, và nguồn này chạy ổn định quanh năm không phụ thuộc thời tiết. Ngoài ra đất hình thành từ tro núi lửa rất màu mỡ, nên nhiều vùng canh tác tốt nhất nằm quanh chân núi lửa.
