Đảo lớn thứ hai của Philippines, ít bão nhất, đất đai vào loại màu mỡ nhất — và cũng là nơi có một tiến trình chính trị riêng mà phần còn lại của đất nước không có. Mindanao là phần Philippines mà người nước ngoài biết ít nhất, dù nó chiếm một phần rất lớn diện tích và dân số.
- Mindanao rộng khoảng 97.000 km², là đảo lớn thứ hai của Philippines.
- Núi Apo trên đảo này cao khoảng 2.954 m, là điểm cao nhất cả nước.
- Luật cơ bản Bangsamoro được thông qua năm 2018, và vùng tự trị Bangsamoro ở Mindanao Hồi giáo được thành lập năm 2019 sau hai cuộc trưng cầu dân ý.
- Do nằm gần xích đạo hơn, Mindanao ít bị bão đi qua hơn Luzon và Visayas.
Vị trí và địa hình
Bắt đầu từ bản đồ.
Mindanao nằm ở cực nam quần đảo, gần xích đạo nhất.
Đảo có nhiều dãy núi và cao nguyên xen kẽ đồng bằng ven sông.
Núi Apo cao khoảng 2.954 m, là điểm cao nhất Philippines.
Bờ biển phía đông giáp vực biển rất sâu.
Đảo có nhiều sông lớn hơn so với các đảo khác trong nước.
Chính hệ thống sông và đất núi lửa đó tạo ra lợi thế nông nghiệp: Mindanao có nhiều vùng đất canh tác liền khoảnh hơn hẳn phần còn lại của quần đảo.
Ít bão: một lợi thế kinh tế thật
Phần khí hậu.
Các cơn bão ở tây Thái Bình Dương thường đi theo dải vĩ độ cao hơn.
Vì thế phần lớn Mindanao ít bị bão đi qua hơn Luzon và Visayas.
Mưa phân bố đều hơn trong năm ở nhiều vùng của đảo.
Điều đó thuận lợi cho cây trồng lâu năm cần ổn định.
Nhưng ít bão không có nghĩa là không bao giờ có bão.
Điểm cuối rất quan trọng: các cơn bão hiếm hoi đổ bộ vào Mindanao thường gây thiệt hại nặng chính vì cộng đồng ở đó ít chuẩn bị hơn — bão năm 2011 và năm 2012 là hai ví dụ được nhắc tới nhiều.
Nông nghiệp: vựa cây nhiệt đới của cả nước
Phần kinh tế.
Mindanao là vùng trồng chuối xuất khẩu lớn nhất Philippines.
Dứa cũng được trồng quy mô lớn trên các cao nguyên của đảo.
Ca cao và cà phê được trồng ở nhiều vùng đồi.
Dừa là cây trồng phổ biến khắp đảo.
Phần lớn nông sản xuất khẩu đi qua các cảng phía nam.
Đây là chỗ Mindanao đóng vai trò khác hẳn Luzon: Luzon trồng lúa cho tiêu dùng trong nước, còn Mindanao trồng cây công nghiệp cho xuất khẩu.
Davao và các đô thị phía nam
Phần đô thị.
Davao là thành phố lớn nhất Mindanao và một trong những thành phố lớn nhất nước.
Thành phố này có diện tích hành chính rất rộng, gồm cả vùng núi và vùng biển.
Cagayan de Oro ở bờ bắc là đầu mối vận tải quan trọng.
General Santos ở phía nam gắn với ngành cá ngừ.
Zamboanga ở bán đảo phía tây có lịch sử và ngôn ngữ riêng.
Chi tiết cuối rất đáng chú ý về mặt ngôn ngữ: ở Zamboanga có một ngôn ngữ hình thành từ sự pha trộn với tiếng Tây Ban Nha, một trường hợp hiếm còn sống ở châu Á.
Lịch sử trước và sau thuộc địa
Phần lịch sử.
Hồi giáo đã có mặt ở phía nam quần đảo từ trước khi người Tây Ban Nha tới.
Các vương quốc Hồi giáo ở Mindanao và Sulu tồn tại trong nhiều thế kỷ.
Người Tây Ban Nha không kiểm soát được toàn bộ khu vực này như đã làm ở phía bắc.
Vì thế Mindanao có truyền thống chính trị và tôn giáo khác với Luzon và Visayas.
Đảo cũng có nhiều nhóm dân tộc bản địa ngoài các cộng đồng Hồi giáo.
Đây là bối cảnh cần có để hiểu phần tiếp theo: những khác biệt này không mới, chúng có trước thời thuộc địa và tồn tại qua mọi giai đoạn sau đó.
Tiến trình Bangsamoro
Phần chính trị hiện đại.
Trong nhiều thập niên, khu vực này có xung đột vũ trang liên quan tới yêu cầu tự trị.
Một thoả thuận khung về hoà bình được ký năm 2012.
Thoả thuận toàn diện tiếp theo được ký năm 2014.
Luật cơ bản Bangsamoro được thông qua năm 2018.
Vùng tự trị Bangsamoro ở Mindanao Hồi giáo được thành lập năm 2019 sau hai cuộc trưng cầu dân ý.
Đây là một trong những tiến trình chuyển đổi được theo dõi nhiều trên thế giới: nó thay một cơ cấu tự trị cũ bằng một cơ cấu có thẩm quyền rộng hơn, và quá trình chuyển tiếp vẫn đang diễn ra. Tình hình an ninh khác nhau theo từng tỉnh, nên thông tin phải tra theo địa bàn cụ thể.
Ý nghĩa với người tìm hiểu để đi
Phần thực dụng, khép bài.
Chi phí sinh hoạt ở Mindanao nhìn chung thấp hơn Luzon và Visayas.
Cơ hội trong nông nghiệp, chế biến và logistics là thế mạnh của vùng.
Tình hình an ninh khác nhau rất nhiều giữa các tỉnh, không nên khái quát cho cả đảo.
Khuyến cáo đi lại nên tra ở cơ quan ngoại giao và cập nhật theo thời điểm.
Mọi thủ tục cư trú và kinh doanh phải tra ở cơ quan có thẩm quyền của Philippines.
Nguyên tắc quan trọng nhất khi tìm hiểu vùng này: tra theo tỉnh chứ không tra theo đảo, vì mức độ khác biệt giữa các tỉnh ở Mindanao lớn hơn nhiều so với ở các vùng khác.
Mindanao thường bị nhắc tới chỉ qua các bản tin an ninh, trong khi nó là vùng nông nghiệp quan trọng nhất và ít chịu bão nhất của Philippines. Đọc đảo này cho đúng đòi hỏi tách ba thứ ra: điều kiện tự nhiên rất thuận lợi, lịch sử khác biệt có từ trước thời thuộc địa, và một tiến trình chính trị đang diễn ra ở một phần lãnh thổ.
Mindanao có gì khác hai vùng còn lại?
Nằm gần xích đạo nhất nên ít bị bão đi qua hơn, có nhiều đất canh tác liền khoảnh và sông lớn nên là vùng nông nghiệp xuất khẩu chính, và có lịch sử riêng với các vương quốc Hồi giáo tồn tại trước khi người Tây Ban Nha tới. Núi Apo trên đảo cao khoảng 2.954 m, là điểm cao nhất cả nước.
Mindanao trồng gì?
Đây là vùng trồng chuối xuất khẩu lớn nhất Philippines, cùng với dứa trên các cao nguyên, ca cao và cà phê ở vùng đồi, và dừa khắp đảo. Trong khi Luzon trồng lúa cho tiêu dùng trong nước thì Mindanao trồng cây công nghiệp cho xuất khẩu.
Vùng tự trị Bangsamoro là gì?
Là vùng tự trị được thành lập năm 2019 sau hai cuộc trưng cầu dân ý, dựa trên Luật cơ bản Bangsamoro thông qua năm 2018, tiếp nối thoả thuận khung về hoà bình năm 2012 và thoả thuận toàn diện năm 2014. Nó thay một cơ cấu tự trị cũ bằng cơ cấu có thẩm quyền rộng hơn, và quá trình chuyển tiếp vẫn đang diễn ra.
Nên tìm hiểu an ninh ở Mindanao thế nào?
Tra theo tỉnh chứ không tra theo đảo, vì mức độ khác biệt giữa các tỉnh ở Mindanao lớn hơn nhiều so với các vùng khác. Khuyến cáo đi lại nên tra ở cơ quan ngoại giao và cập nhật theo thời điểm chứ không dựa vào thông tin cũ.
