Philippines là một trong những nơi học lặn rẻ nhất thế giới, và cũng là nơi có nhiều kiểu điểm lặn khác nhau nhất trong cùng một quốc gia — từ rạn san hô giữa biển khơi tới xác tàu đắm thời Thế chiến, từ sinh vật nhỏ li ti tới cá mập voi.
- Vùng biển Coron ở bắc Palawan có nhiều xác tàu đắm từ tháng 9 năm 1944.
- Công viên biển Tubbataha chỉ mở cho khách lặn trong một mùa ngắn mỗi năm, thường vào khoảng tháng 3 tới tháng 6.
- Vùng Anilao ở tỉnh Batangas, cách Manila vài giờ đường bộ, nổi tiếng với sinh vật biển kích thước nhỏ.
- Ở Donsol thuộc tỉnh Sorsogon, hoạt động bơi cùng cá mập voi được tổ chức theo mô hình không cho ăn.
Các vùng lặn chính
Bắt đầu bằng bản đồ.
Palawan có Tubbataha ngoài khơi và các điểm quanh El Nido, Coron.
Vùng Visayas có nhiều điểm quanh Cebu, Bohol, Negros và Siquijor.
Anilao ở tỉnh Batangas là điểm gần Manila nhất.
Puerto Galera trên đảo Mindoro cũng là điểm lâu đời.
Mỗi vùng có đặc trưng riêng về loại hình lặn.
Đây là điểm khiến Philippines khác các điểm đến lặn khác: không có một vùng lặn duy nhất mà có nhiều vùng với trải nghiệm hoàn toàn khác nhau, nên người lặn nhiều lần vẫn có chỗ mới để tới.
Xác tàu ở Coron
Phần đặc trưng nhất.
Vùng biển quanh Coron có nhiều xác tàu đắm từ tháng 9 năm 1944.
Đó là các tàu bị đánh chìm trong một trận không kích thời Thế chiến thứ hai.
Nhiều xác tàu nằm ở độ sâu vừa phải, phù hợp với nhiều trình độ.
Sau tám mươi năm, chúng đã thành rạn nhân tạo với san hô phủ kín.
Lặn vào bên trong xác tàu đòi hỏi đào tạo chuyên biệt.
Điều đáng nói là chúng vừa là di tích vừa là hệ sinh thái: một con tàu bị đánh chìm trong chiến tranh nay là nơi sống của hàng nghìn sinh vật biển.
Tubbataha: điểm lặn khó tới nhất
Phần rạn xa bờ.
Tubbataha nằm giữa biển Sulu, cách bờ nhiều giờ đường biển.
Chỉ tới được bằng tàu có chỗ ngủ, đi nhiều ngày.
Mùa mở cửa thường vào khoảng tháng 3 tới tháng 6.
Số lượt và số tàu được giới hạn.
Đây là nơi rạn san hô ở tình trạng tốt nhất của cả nước.
Mối liên hệ giữa hai điều cuối không phải trùng hợp: rạn ở đây khoẻ chính vì rất khó tới và bị giới hạn nghiêm ngặt, chứ không phải nhờ điều kiện tự nhiên đặc biệt hơn nơi khác.
Cá mập voi: hai mô hình khác nhau
Phần gây tranh luận.
Cá mập voi là loài cá lớn nhất thế giới và ăn sinh vật phù du.
Ở Donsol thuộc tỉnh Sorsogon, hoạt động bơi cùng cá được tổ chức theo mô hình không cho ăn.
Khách chỉ tiếp cận khi gặp cá tự nhiên trong mùa chúng đi qua.
Ở một số nơi khác lại áp dụng mô hình cho cá ăn để giữ chúng ở lại.
Mô hình cho ăn bị nhiều nhà khoa học phản đối.
Lý do phản đối rất cụ thể: cho ăn làm thay đổi hành vi di cư tự nhiên của loài và khiến cá quen với thuyền, tăng nguy cơ va chạm. Đây là chủ đề tranh luận công khai ở Philippines, và người đi lặn nên biết mình đang chọn mô hình nào.
Học lặn ở Philippines
Phần đào tạo.
Chi phí lấy chứng chỉ lặn ở đây thuộc nhóm thấp nhất thế giới.
Có rất nhiều trung tâm lặn ở các vùng du lịch biển.
Các khoá thường dạy bằng tiếng Anh, thuận lợi cho người nước ngoài.
Nên chọn trung tâm có chứng nhận của tổ chức đào tạo được công nhận.
Kiểm tra tình trạng thiết bị và tỉ lệ học viên trên mỗi huấn luyện viên.
Giá thấp là lợi thế nhưng cũng là điểm cần cẩn trọng: chênh lệch giá giữa các trung tâm thường phản ánh chênh lệch về thiết bị và số học viên mỗi lớp, và cả hai đều liên quan tới an toàn.
An toàn khi lặn
Phần quan trọng nhất.
Buồng giảm áp chỉ có ở một số ít địa điểm trong cả nước.
Ở đảo xa, thời gian chuyển tới buồng giảm áp có thể rất dài.
Bảo hiểm chuyên biệt cho lặn là khoản nên có.
Không bay trong khoảng thời gian tối thiểu sau lần lặn cuối.
Thời tiết và dòng chảy thay đổi nhanh ở nhiều điểm.
Điểm thứ hai là rủi ro đặc thù của một quần đảo: ở đảo nhỏ, sự cố giảm áp có thể đồng nghĩa với nhiều giờ di chuyển trước khi được xử lý, nên biết buồng giảm áp gần nhất ở đâu là việc nên làm trước khi xuống nước.
Mùa lặn
Phần thời điểm.
Mùa khô từ khoảng tháng 11 tới tháng 5 nhìn chung thuận lợi hơn.
Tầm nhìn dưới nước thường tốt hơn trong mùa này.
Mùa bão có thể làm huỷ chuyến hoặc đóng điểm lặn.
Một số điểm chỉ mở trong một số tháng nhất định.
Mỗi vùng có mùa tốt riêng, không giống nhau trên cả nước.
Điểm cuối rất quan trọng khi lên kế hoạch: bờ đông và bờ tây có mùa gió ngược nhau, nên khi vùng này sóng lớn thì vùng kia lại lặng.
Điều cần chuẩn bị
Phần thực dụng, khép bài.
Mang theo giấy chứng nhận lặn và sổ ghi lần lặn nếu đã có.
Kiểm tra bảo hiểm có bao gồm hoạt động lặn không.
Đặt trước ở các điểm có giới hạn số lượt.
Mang tiền mặt vì nhiều đảo nhỏ không nhận thẻ.
Tra phí môi trường của từng địa phương, thường thu tại chỗ.
Về nguyên tắc ứng xử dưới nước, một điều đáng nhớ hơn cả: giữ khoảng cách và kiểm soát độ nổi tốt là cách bảo vệ rạn hiệu quả nhất, vì phần lớn thiệt hại do khách lặn gây ra đến từ va quệt không chủ ý.
Lặn biển là lĩnh vực mà Philippines có lợi thế tự nhiên rõ nhất và giá cả cạnh tranh nhất. Nhưng chính vì rẻ và dễ tiếp cận nên chất lượng dịch vụ chênh lệch rất lớn giữa các nơi. Chọn trung tâm cẩn thận và biết trước điều kiện an toàn của vùng mình tới là hai việc quyết định trải nghiệm nhiều hơn bất kỳ điểm lặn nào.
Xác tàu ở Coron có gì đặc biệt?
Đó là các tàu bị đánh chìm trong một trận không kích tháng 9 năm 1944, nhiều xác nằm ở độ sâu vừa phải phù hợp nhiều trình độ. Sau tám mươi năm chúng đã thành rạn nhân tạo phủ kín san hô — vừa là di tích vừa là hệ sinh thái. Lặn vào bên trong xác tàu đòi hỏi đào tạo chuyên biệt.
Vì sao rạn Tubbataha còn tốt?
Vì rất khó tới và bị giới hạn nghiêm ngặt: chỉ tới được bằng tàu có chỗ ngủ đi nhiều ngày, mùa mở cửa thường vào khoảng tháng 3 tới tháng 6, và số lượt cùng số tàu đều bị giới hạn — chứ không phải nhờ điều kiện tự nhiên đặc biệt hơn nơi khác.
Bơi cùng cá mập voi ở đâu thì đúng cách?
Ở Donsol thuộc tỉnh Sorsogon, hoạt động được tổ chức theo mô hình không cho ăn, khách chỉ tiếp cận khi gặp cá tự nhiên trong mùa chúng đi qua. Mô hình cho cá ăn để giữ chúng ở lại bị nhiều nhà khoa học phản đối vì làm thay đổi hành vi di cư và khiến cá quen với thuyền.
Lặn ở Philippines cần lưu ý gì về an toàn?
Buồng giảm áp chỉ có ở một số ít địa điểm, và ở đảo xa thì thời gian chuyển tới có thể rất dài — nên biết buồng gần nhất ở đâu trước khi xuống nước. Cũng cần bảo hiểm chuyên biệt cho lặn, không bay trong khoảng thời gian tối thiểu sau lần lặn cuối, và kiểm tra thiết bị cùng tỉ lệ học viên trên mỗi huấn luyện viên.
