Philippines có sáu di sản thế giới: ba di sản văn hoá và ba di sản tự nhiên. Đọc danh sách này là đọc được cả lịch sử lẫn địa lý của đất nước trong sáu điểm — từ kiến trúc thời thuộc địa tới hệ sinh thái biển và núi.
- Nhóm nhà thờ Baroque của Philippines và công viên biển Tubbataha cùng được công nhận vào năm 1993.
- Ruộng bậc thang vùng núi Cordillera được công nhận vào năm 1995.
- Thành phố cổ Vigan và vườn quốc gia sông ngầm Puerto Princesa cùng được công nhận vào năm 1999.
- Khu bảo tồn núi Hamiguitan ở Mindanao được công nhận vào năm 2014.
Nhà thờ Baroque: kiến trúc thích nghi với động đất
Di sản thứ nhất.
Nhóm nhà thờ này được công nhận vào năm 1993.
Chúng được xây trong thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha.
Kiến trúc kết hợp phong cách châu Âu với kỹ thuật thích nghi tại chỗ.
Tường rất dày và có trụ đỡ lớn để chịu động đất.
Phong cách này thường được gọi là Baroque chống động đất.
Đây là ví dụ rõ nhất về việc kiến trúc phải thích nghi với địa chất: cùng một phong cách Baroque nhưng ở một nước trên vành đai lửa thì tường phải dày gấp bội và tháp chuông nhiều khi xây tách rời khỏi nhà thờ.
Vigan: thành phố thuộc địa còn nguyên
Di sản thứ hai.
Vigan nằm ở bờ tây bắc đảo Luzon.
Thành phố được công nhận vào năm 1999.
Đây là khu đô thị thời thuộc địa Tây Ban Nha còn giữ được khá nguyên vẹn.
Kiến trúc pha trộn yếu tố châu Âu, Trung Hoa và bản địa.
Nhiều ngôi nhà cổ vẫn đang được sử dụng.
Giá trị của Vigan nằm ở sự hiếm hoi: phần lớn kiến trúc thuộc địa ở Philippines đã bị phá huỷ trong chiến tranh, đặc biệt ở Manila năm 1945, nên một khu phố còn nguyên là trường hợp ngoại lệ.
Ruộng bậc thang Cordillera: công trình của cộng đồng bản địa
Di sản thứ ba.
Ruộng bậc thang vùng núi Cordillera được công nhận vào năm 1995.
Chúng nằm trên sườn núi dốc ở phía bắc đảo Luzon.
Hệ thống này do các cộng đồng bản địa xây dựng và duy trì.
Nó gồm cả ruộng lẫn hệ thống dẫn nước từ rừng đầu nguồn.
Việc duy trì phụ thuộc vào tri thức truyền qua nhiều thế hệ.
Đây là loại di sản dễ mất nhất vì nó sống: ruộng bậc thang chỉ tồn tại chừng nào còn người canh tác, và khi người trẻ rời làng thì ruộng bị bỏ hoang rồi sạt lở.
Tubbataha: rạn san hô giữa biển
Di sản thứ tư.
Công viên biển Tubbataha nằm giữa biển Sulu, cách bờ khá xa.
Nó được công nhận vào năm 1993.
Khu vực gồm hai rạn san hô vòng lớn.
Do nằm xa bờ nên áp lực từ hoạt động của con người thấp hơn.
Việc tiếp cận bị giới hạn trong một mùa ngắn mỗi năm.
Cách quản lý này thường được nêu như mô hình: giới hạn cứng về thời gian và số lượt thay vì mở quanh năm rồi tìm cách khắc phục hậu quả.
Sông ngầm Puerto Princesa
Di sản thứ năm.
Vườn quốc gia này nằm trên đảo Palawan.
Nó được công nhận vào năm 1999.
Điểm đặc biệt là một dòng sông chảy ngầm dưới núi đá vôi.
Dòng sông đổ thẳng ra biển, nên phần hạ lưu chịu ảnh hưởng thuỷ triều.
Khu vực cũng có rừng và hệ động vật phong phú.
Điểm hiếm của nơi này là sự kết hợp ba hệ sinh thái: hang động đá vôi, rừng nhiệt đới và cửa sông ra biển nằm trong cùng một khu bảo tồn.
Núi Hamiguitan: di sản mới nhất
Di sản thứ sáu.
Khu bảo tồn núi Hamiguitan nằm ở Mindanao.
Nó được công nhận vào năm 2014.
Khu vực có nhiều vùng sinh thái xếp tầng theo độ cao.
Trên đỉnh có rừng cây lùn mọc trên đất giàu kim loại.
Nhiều loài ở đây chỉ có ở khu vực này.
Rừng cây lùn trên đất giàu kim loại là hiện tượng hiếm: cây không lớn được vì đất chứa kim loại nặng, nên cả một khu rừng già chỉ cao vài mét.
Điều danh sách này nói về đất nước
Phần tổng hợp.
Ba di sản văn hoá đều gắn với thời thuộc địa hoặc cộng đồng bản địa.
Ba di sản tự nhiên gồm một biển, một hang động và một núi.
Chúng trải khắp ba nhóm đảo lớn của quần đảo.
Không có di sản nào ở vùng thủ đô.
Điều đó phản ánh mức độ tàn phá ở Manila trong chiến tranh.
Chi tiết cuối rất đáng suy nghĩ: một thành phố có lịch sử bốn thế kỷ nhưng không còn đủ công trình nguyên vẹn để được công nhận, và đó là hệ quả trực tiếp của năm 1945.
Ý nghĩa với người tới thăm
Phần thực dụng, khép bài.
Các di sản nằm rải ở ba nhóm đảo nên khó đi hết trong một chuyến.
Tubbataha chỉ tiếp cận được trong một mùa ngắn và phải đi theo tàu chuyên dụng.
Ruộng bậc thang đẹp nhất vào mùa lúa xanh hoặc mùa nước đổ.
Một số khu có giới hạn số khách mỗi ngày.
Thông tin về quy định và đặt chỗ phải tra ở ban quản lý từng khu.
Với người có thời gian hạn chế, cách chọn hợp lý là theo nhóm đảo: hai di sản ở Luzon, một ở Palawan, một ở Mindanao — nên chọn theo lịch trình sẵn có thay vì cố đi hết.
Sáu di sản thế giới của Philippines cho thấy một đất nước mà giá trị lớn nhất nằm ở hai đầu: những gì cộng đồng bản địa xây dựng qua nhiều thế kỷ, và những gì thiên nhiên tạo ra ở các vùng xa ít người tới. Phần ở giữa — các đô thị thuộc địa — thì phần lớn đã mất, và Vigan là chứng tích hiếm hoi còn lại.
Philippines có bao nhiêu di sản thế giới?
Sáu: ba di sản văn hoá gồm nhóm nhà thờ Baroque công nhận năm 1993, ruộng bậc thang Cordillera năm 1995 và thành phố cổ Vigan năm 1999; ba di sản tự nhiên gồm công viên biển Tubbataha năm 1993, vườn quốc gia sông ngầm Puerto Princesa năm 1999 và khu bảo tồn núi Hamiguitan năm 2014.
Baroque chống động đất là gì?
Là phong cách kiến trúc của nhóm nhà thờ thời thuộc địa Tây Ban Nha ở Philippines, kết hợp phong cách châu Âu với kỹ thuật thích nghi tại chỗ: tường rất dày, trụ đỡ lớn, và tháp chuông nhiều khi xây tách rời khỏi nhà thờ — vì đây là nước nằm trên vành đai lửa.
Vì sao ruộng bậc thang Cordillera dễ bị mất?
Vì đây là di sản sống: ruộng chỉ tồn tại chừng nào còn người canh tác, cùng hệ thống dẫn nước từ rừng đầu nguồn và tri thức truyền qua nhiều thế hệ. Khi người trẻ rời làng thì ruộng bị bỏ hoang rồi sạt lở.
Vì sao Manila không có di sản thế giới nào?
Vì phần lớn kiến trúc thuộc địa ở đây đã bị phá huỷ trong trận đánh năm 1945 — một thành phố có lịch sử bốn thế kỷ nhưng không còn đủ công trình nguyên vẹn để được công nhận. Vigan ở bờ tây bắc Luzon là chứng tích hiếm hoi còn lại.
